Scenario Planning

บันทึก 16 มกราคม 2569 เมื่อสองสามวันก่อนได้อ่านคำๆ หนึ่งมันกระทบใจ ต้องเอาไปใคร่ครวญ “โยนิโสมนสิการ” เพราะตนเองรู้สึกว่าเป็น “กุญแจ” ไขความลึกซึ้ง เข้าสู่แดนอีกแดนหนึ่งของเต๋าและพุทธธรรม อันจะนำมาใช้ได้ในการแก้ไขปัญหาด้วยปัญญา (wisdom)   Systemic sensibilities ประกอบด้วย 2 คำ คือ Sensibilities แปลว่า ความปราณีตละเอียดอ่อน นุ่มนวล ในนี้เป็นประธาน Systemic แปลว่า เชิงระบบ เป็นคุณศัพท์ แต่ครั้นเอาสองคำนี้มาแปลเป็นไทย มันไม่สะดวกลิ้น ประดักประเดิดชอบกล น้องคนหนึ่งใน workshop ได้ใช้ AI ช่วยแปลให้ ความว่าดังนี้ “ความมีจิตปราณีตเชิงระบบ” ให้หมายความถึง การใช้จิตที่ละเอียดอ่อน พิถีพิถัน ในการมองหาความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนของสิ่งต่างๆ   “จิตปราณีตแห่งการมองเชิงระบบ” สื่อถึงสภาวะจิตที่มองเห็นความเชื่อมโยงของทุกส่วน ได้อย่างชัดแจ้งและลุ่มลึก “ความหยั่งรู้ด้วยจิตปราณีตเชิงระบบ” เหมาะสำหรับบริบทที่เน้นความเข้าใจอย่างถ่องแท้ (insight) ที่ไม่ได้มาจากตรรกะ แต่มาจากความละเอียดอ่อนของจิตที่แท้จริง ข้อสังเกต เรื่องการสะกด […]

Scenario Technique เป็นกระบวนการในการกำหนดแผนการจัดการกับสถานการณ์ที่จะเกิดขึ้นในอนาคต ซึ่งเกิดจากการร่วมสร้างของฝ่ายต่างๆ เป็นทางเลือกที่จะจัดการกับสถานการณ์ที่จะเกิดขึ้น ตั้งแต่ทางเลือกในสถานการณ์ที่เลวร้ายที่สุด (Worst Case) สถานการณ์ปกติ (Normal Case) จนถึงสถานการณ์ที่ดีที่สุด (Best Case) ซึ่งสามารถครอบคลุมสถานการณ์ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตเอาไว้ได้ ดังนั้นไม่ว่าอนาคตจะเป็นเช่นไร เราก็มีแผนการที่จะจัดการกับมันเสมอ ซึ่งต่างไปจากการที่เรามีแผนๆ เดียว เพราะหากสถานการณ์ในอนาคตเปลี่ยนไปโดยที่เราคาดไม่ถึง เราจะไม่สามารถจัดการความเปลี่ยนแปลงที่เกิดอย่างไม่คาดฝันนั้นได้ดีหรือทำได้แค่เพียงตั้งรับสถานการณ์เท่านั้น เทคนิคดังกล่าวเริ่มจากการสังเกตเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงๆ ว่าสิ่งที่เกิดขึ้นใน ปัจจุบัน น่าจะเป็นสัญญาณที่จะส่งผลให้เกิดอะไรขึ้นในอนาคต โดยทำการค้นหาความเป็นไปได้ต่างๆ บนพื้นฐานที่ว่า หายนะมักมาคู่กับโอกาสเสมอ ถ้าเราเห็นความเป็นไปได้หลายทาง (มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้) เราก็สามารถกำหนดทางเลือกที่จะจัดการกับปัญหานั้นๆ ได้มากขึ้น การจะกำหนดทางเลือกดังกล่าว จำเป็นที่จะต้องหาและคัดเลือกตัวแปร ที่มีอิทธิพล ที่จะส่งผลถึงอนาคต (ตัวแปรหลัก) ทั้งด้านบวกและด้านลบ และตัวแปร ที่คาดไม่ถึง (แต่สามารถจัดการได้) จากนั้นจึงทำการคัดเลือกหนทางที่เป็นไปได้มากที่สุด แล้วทำการเขียนแผนการอย่างคร่าวๆ ขั้นตอนการทำ Scenario 1) วิเคราะห์สถานการณ์ปัจจุบัน ที่เกิดขึ้นกับองค์กรของเรา สังคมไทย และสังคมโลกในทุกๆ ด้าน 2) คัดเลือกตัวแปรหลักที่จะเป็นตัวกำหนดอนาคต (Predictable Variables)